Kiks Garrinchy. Tort żałobny

Czekałem na ten mecz od Wielkanocy, żyłem potyczką Realu z Barceloną, spierałem się z moim bardzo dobrym kolegą o możliwy wynik. Znamy się od około ćwierćwiecza i od ćwierćwiecza sprzeczamy się, deliberujemy o wyższości di Stefano i Sancheza nad Cruyffem i Linekerem. Kumpel od dziecka kibicuje Realowi (Hugo Sanchez, Emilio Butragueňo, Manuel Sanchis, Martin Vàzquez, Francisco Buyo – grali wtedy z reklamą „Parmalat”, już po „Zanussi”). To do dzisiaj jego legendarna drużyna, ta z Zidane i Roberto Carlosem jest, jak twierdzi, tylko dodatkiem do dziecięcej miłości. Moje początkowe admiracje piłkarskie były zmienne – Juventus z Bońkiem i Platinim, Belg Jan Ceulemans, ale i bramkarz grecki Nikos Sarganis (grał z Polską w Zabrzu ubrany na czarno i w ten sposób wpisywał się w estetykę legendarnych goalkeeperów, o których czytałem w książkach – Jaszyna, Zamory). Wszystkich moich niegdysiejszych idoli już sobie nie przypomnę. Barcelonę uznałem za swój klub po sławnych meczach z Lechem w Pucharze Zdobywców Pucharów. Tak czy owak od długiego już czasu, dwa razy w sezonie, spieramy się, dyskutujemy, docinamy sobie, eskalujemy emocje.

Chociaż mieszkamy blisko siebie, nigdy nie oglądaliśmy El Clàsico wspólnie, jednak tym razem kumpel miał do mnie wlecieć na mecz. Ronaldo kontra Messi: czy Argentyńczyk zdoła utrzymać tak długo niebywale wysoką formę, którą porównać można tylko do tego, co Maradona wyrabiał podczas pamiętnych mistrzostw w Meksyku? Pozostawało czekać na sobotni wieczór.     Ale od sobotniego rana 10 kwietnia dużo się zmieniło i wielki mecz Realu z Barceloną nie był najważniejszym wydarzeniem dnia. Piłkarze zagrali w cieniu wydarzeń tragicznych i zachowali się bardzo pięknie – złożyli nam wszystkim hołd w tym niesamowitym, pamiętnym dniu. Kolega nie przyszedł, ja zaś podglądałem pozbawiony emocji mecz – i tak się skończyło. To wyświechtany frazes, ale życie pisze scenariusze najbardziej nieprawdopodobne, chciałoby się powiedzieć – pozbawione smaku zbiegi okoliczności, tragedie tak dramatyczne, że trącące kiczem, gdyby nie to, że za tym wszystkim stoi ludzkie życie…

Zastanawiałem się, jak stacja telewizyjna wybrnie z dziwnej dla siebie sytuacji. Rozgrywki w Polsce słusznie odwołano. Co zrobić z meczem? Zdecydowano się na rzecz dyskusyjną – transmitowano go bez komentarza. Fakt faktem, oglądało się dziwnie, było też jakby nudno. Ale nuda to nie żałoba.

Rozmawiałem z kilkoma znajomymi: co oni by zrobili na miejscu stacji telewizyjnej w tak niecodziennej sytuacji? Transmitować? Nie transmitować? Wyłączyć głos? Zdania były różne. Ostatecznie zdecydowano się nie angażować komentatorów. Ale w związku z tym pytanie: kim jest w istocie komentator sportowy? Kim winien być? Jego podstawową rolą jest przekazać obiektywne informacje tyczące widowiska sportowego. Ma też na bieżąco poddawać ocenie dynamikę sytuacji, jakie generuje widowisko (na przykład w chaosie i przypadku szukać systemu), cała emocjonalna i retoryczna reszta jest tylko dodatkiem, wynikającym z temperamentu, wykształcenia, umiejętności nabytych lub wrodzonych.

Śmiem twierdzić, że owa transmisja była prawdziwym wyzwaniem komentatorskim, a Leszek Orłowski i Jacek Laskowski (bo oni zapewne komentowaliby ów mecz) mogliby zrobić coś absolutnie wyjątkowego – surowego, taktownego, wycofanego. Rzeczowy, zobiektywizowany komentarz nie przekraczałby granic taktu i niewątpliwie wysokich umiejętności.

Autorzy transmisji nie mieli tego dnia łatwo. Musieli zrobić coś wyjątkowego. Zdecydowali się wycofać komentatorów – wyszło trochę tak, jakby usunęli wisienkę z tortu, jedną warstewkę czekolady lub odtłuścili wierzchnią warstwę bitej śmietany. Ale to cały czas był tort, a żałoba to czas postu.

To nie jest zarzut, to wrażenie – sytuacja wymagała w końcu nietypowych i szybkich decyzji, a moje odczucia są być może jak najbardziej odosobnione. Tak sobie po prostu myślałem owego dziwnego wieczoru rzucając okiem – w osamotnieniu – na ową osobliwą transmisję, bez emocji konsumowałem niedorobiony tort żałobny, sknocony z winy niczyjej.

Adam Adamczyk
krytyk, prozaik
Publikował m.in. w "Czasie Kultury" i serwisie futbol.pl

>>> KIKS GARRINCHY. NA CO DZIEŃ I OD ŚWIĘTA

>>> KIKS GARRINCHY. SUMA SZCZĘŚCIA I PECHA

>>> KIKS GARRINCHY. O KSIĄŻCE PIŁKARSKIEJ

>>> KIKS GARRINCHY. PIŁKARZE (NIE)LUBIANI